مىتواند خودش و آنچه را كه نمىتواند نايبش انجام دهد و اعمال را تمام كند . و هرگاه اين مقدار را هم نتواند انجام دهد معلوم مىشود كه مستطيع نبوده و حجّ بر او واجب نبوده است ؛ مگر اين كه حجّ از سالهاى قبل بر او مستقر شده باشد . 3 - استطاعت طريقى براى واجب شدن حجّ بايد راهِ رفتن به حجّ باز باشد ، بنابراين هرگاه راه بسته باشد ، حجّ واجب نيست ؛ هرچند شرايط ديگر موجود باشد . مسألهء 45 ) اگر در سالى كه استطاعت مالى پيدا كرده راه بسته باشد و باز شدن راه در سال آينده يا سال‌هاى بعد بسته به اين باشد كه در همان سالى كه استطاعت مالى پيدا كرده ، هزينهء حجّ را بپردازد ، يا در ثبت نام و قرعه كشى شركت كند لازم است در همان سال هزينه را پرداخت نمايد يا در ثبت نام و قرعه كشى شركت كند تا در آينده بتواند به حجّ برود و اگر اين كار را انجام ندهد يا تأخير و كوتاهى نمايد ، در صورتى كه احتمال بدهد اگر فوراً هزينه را مىپرداخت يا در ثبت نام و قرعه كشى شركت مىكرد ، در سال آينده يا سال‌هاى بعد امكان حجّ برايش فراهم مىشده ، حجّ بر او مستقر شده است .